Η Πόλις Εάλω

Χθες ήταν η επέτειος της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους. Πώς πέρασαν κιόλας 555 χρόνια βρε παιδί μου, δεν μπορώ να το καταλάβω (θα ήθελα να γράφω αυτό το post σε 111 χρόνια, αλλά δεν είναι πολύ πιθανό). Όχι τόσο γιατί οι Τούρκοι χρειάζονται άλλα τόσα για να κατέχουν την Πόλη όσα και οι Ρωμαίοι, όσο γιατί σε αυτό το διάστημα δεν έχουν αλλάξει και πολλά πράγματα.

Κυρίως δεν έχουν αλλάξει τα αίτια της πτώσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Δεν έχει αλλάξει στο παραμικρό η νοοτροπία όσων έχουν την εξουσία και όσων τη θέλουν. Τότε η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία συρικνωνόταν επί 200 χρόνια, λόγω των εμφυλίων μεταξύ Παλαιολόγων, Καντακουζηνών και του κακού συναπαντήματος, για – τι άλλο φυσικά – το θρόνο και την εξουσία. Εμφύλιοι που είχαν ως αποτέλεσμα να χάνονται εδάφη, ζωές, μυαλά, εμπορικές ευκαιρίες και προοπτικές ανάπτυξης. Όσοι ανέβαιναν στην εξουσία, φρόντιζαν να στήνουν τους δικούς τους μηχανισμούς διαφθοράς, ξεπουλώντας εδάφη και εμπορικά δικαιώματα σε όποιον ξένο μπορούσε να τους στηρίξει στο θρόνο. Σπαταλούσαν τα χρήματα από τους φόρους και τα τάματα στις εκκλησίες για να πληρώνουν Τούρκους, Ισπανούς και Ιταλούς μισθοφόρους. Εφάρμοζαν τους νόμους όπως βόλευαν και αν δε βόλευαν τους καταργούσαν.

Πολύ οικεία κατάσταση, έτσι;

Δεν έχει αλλάξει ούτε η στάση της επίσημης θρησκείας απέναντι στην εξουσία, ούτε απέναντι στο λαό. Και τότε οι θρησκευτικοί – πνευματικοί ηγέτες ήταν τσιράκια της πολιτικής εξουσίας, γαντζωμένα στη δική τους εξουσία. Ερμήνευαν τα θέματα της ψυχής με στόχο τη διατήρηση της αμάθειας και του φόβου της μετά θάνατον τιμωρίας, ενω οι ίδιοι απολάμβαναν πλούτη και δόξες. Έκαναν τα στραβά μάτια στα νόθα παιδά των αυτοκρατόρων και τον αυλικών, αλλά ήταν στις επάλξεις της ηθικής για όλους τους άλλους. Αντάλασσαν αφορισμούς με τον εκάστοτε Πάπα για το αν το Άγιο Πνεύμα προέρχεται και εκ του Υιού (το γνωστό filio que), λες και η γενεαλογία της Αγίας Τριάδας (άλλο εφεύρημα αυτό) ήταν η τελευταία εκκρεμότητα στις πνευματικές ανζητήσεις του λαού.

Κι αυτό κάτι μας θυμίζει;

Ο δε λαός (ή καλύτερα οι λαοί, αφού η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν φυσικά ένα μωσαϊκό λαών), είχε φτάσει να τους σιχτιρίζει τόσο πολύ, ώστε δεν μπορούσαν να βρουν κόσμο ούτε ένα στρατό της προκοπής να φτιάξουν. Η αμάθεια δημιουργούσε απλά οπαδούς, έτοιμους να σφαχτούν μεταξύ τους, χωρίς απαραίτητα να ξέρουν γιατί. Το αποτέλεσμα ήταν τα καλύτερα μυαλά να φεύγουν στη Βενετία, τη Γένοβα, το Παρίσι και αλλού, ενώ ο απλός λαός της Μ. Ασίας υποδεχόταν με χαρά τους Οθωμανούς, τους παρέδιδε τις πόλεις και άλλαζε πίστη (εύκολη επιλογή αν στα παραπάνω προσθέσεις την απειλή του θανάτου). Αυτό εξηγεί και το γιατί οι Τούρκοι δε μοιάζουν και πολύ με Μογγόλους.

Με λίγα λόγια, οι βυζαντινοί αυτοκράτορες, μαζί με τους πατριάρχες, το είχαν διαλύσει το σύστημα, σε βάρος όλων των άλλων. Τίποτα δε λειτουργούσε, μέλλον δεν υπήρχε για κανένα και όλος ο «πολιτισμένος κόσμος» γελούσε σε βάρος τους.

Όπως λοιπόν είπαμε και πριν, δε φαίνεται να έχουν αλλάξει και πολλά. Παρακμή και τότε, παρακμή και τώρα.

Α, μην το ξεχάσω. Υπάρχουν ακόμα κάποιοι που πιστεύουν ότι για όλα αυτά φταίνε οι ξένοι και ότι μας δοκιμάζει ο Θεός. Βοήθειά μας!